Spouwmuurisolatie: waarom vleermuisonderzoek verplicht is
Uw spouw laten vullen lijkt een kleine ingreep. Voor een vleermuis die erin zit is het definitief — en sinds de uitspraak van de Raad van State moet u vooraf aantonen dat er geen verblijfplaats verloren gaat.
Wat de Raad van State heeft bepaald
In een zaak tussen isolatiebedrijf IsoSun en de provincie Utrecht oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dat een eigenaar van een bestaande woning eerst voldoende ecologisch onderzoek moet laten doen voordat de spouwmuren worden geïsoleerd. Pas als vaststaat dat er geen vleermuizen in de spouw zitten, mag het werk doorgaan.
Isolatiebedrijven werkten tot dan toe vaak met endoscopisch onderzoek: met een camera door een gaatje in de spouw kijken. Volgens de uitspraak is dat onvoldoende om de zorgplicht na te komen.
Waarom een camera niet volstaat
- De camera ziet maar een klein deel van de spouwruimte; een vleermuis kan een paar meter verderop zitten.
- Vleermuizen wisselen door het jaar heen van verblijfplaats. Een lege spouw in maart kan in juni een kraamverblijf zijn.
- De dieren kruipen weg in kieren en achter isolatiemateriaal en zijn dan simpelweg niet in beeld te krijgen.
- Eén meting op één moment zegt niets over het gebruik gedurende het seizoen.
Waarom juist de spouw zo belangrijk is
Spouwmuren zijn voor gebouwbewonende vleermuizen wat holle bomen zijn voor bosvleermuizen. Via open stootvoegen — de kleine verticale voegen zonder specie, breder dan ongeveer een centimeter — komen ze de spouw binnen. Daar is het droog, tochtvrij en de zon warmt de buitenmuur op. Voor soorten als de gewone dwergvleermuis is dat ideaal.
Wordt zo'n spouw gevuld met korrels of vlokken, dan is de verblijfplaats permanent weg. Dieren die binnen zitten komen er niet meer uit. Dat is geen verstoring die later hersteld kan worden; het is vernietiging.
Wat u moet doen, in volgorde
Quickscan flora en fauna
Een ecoloog beoordeelt de gevel: open stootvoegen, kieren bij de dakrand, spleten achter boeiboorden. Blijkt er geen enkele potentie, dan kunt u door en heeft u een rapport waarmee u dat kunt aantonen.
Nader onderzoek volgens het Vleermuisprotocol
Zijn er wel potenties, dan stellen we met batdetectoren en avond- en ochtendrondes vast of de dieren de spouw daadwerkelijk gebruiken, en waarvoor.
Vergunning en vervangende verblijfplaatsen
Zitten er vleermuizen, dan kan het werk meestal alsnog door met een omgevingsvergunning, inbouwstenen in de gevel en een aangepaste planning.
Plan dit vóór de subsidieaanvraag
De grootste fout is wachten tot de isolatieofferte er ligt. Ontdekt u in het najaar dat nader onderzoek nodig is, dan kunt u pas in het voorjaar starten en verschuift uw isolatie een jaar. De quickscan kan het hele jaar door — laat die dus als eerste doen.
Veelgestelde vragen
Is een vleermuisonderzoek verplicht bij spouwmuurisolatie?
Ja, in de praktijk wel. De Raad van State oordeelde in de zaak tussen isolatiebedrijf IsoSun en de provincie Utrecht dat een woningeigenaar eerst voldoende ecologisch onderzoek moet laten doen voordat de spouw wordt geïsoleerd. Endoscopisch onderzoek alleen is daarvoor niet genoeg.
Is endoscopisch onderzoek van de spouw voldoende?
Nee. Met een camera in de spouw kijken geeft slechts een momentopname van een klein deel van de spouwruimte. Vleermuizen zitten vaak diep weggekropen en wisselen door het jaar heen van verblijfplaats. Daarom is onderzoek volgens het Vleermuisprotocol nodig.
Wie is verantwoordelijk, ik of het isolatiebedrijf?
De verantwoordelijkheid ligt bij de opdrachtgever, dus bij de eigenaar van het pand. Wordt er een verblijfplaats vernietigd, dan is dat een overtreding, ongeacht wat de uitvoerder heeft gezegd. Vraag altijd schriftelijk om onderbouwing als een aannemer stelt dat onderzoek niet nodig is.
Hoe lang duurt het voordat ik kan isoleren?
Blijkt uit de quickscan dat er geen potenties zijn, dan kunt u binnen enkele weken door. Is nader onderzoek nodig, dan loopt dat over het onderzoeksseizoen van mei tot en met september, en bij een volledig jaarrond onderzoek over een heel kalenderjaar.
Van plan te isoleren?
Stuur ons het adres en een paar foto's van de gevel. U hoort binnen twee werkdagen of een quickscan volstaat.
Deze pagina geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Voor uw specifieke situatie kunt u terecht bij uw gemeente, de omgevingsdienst of een jurist omgevingsrecht.